اهمیت نماز ظهر (وسطی)
مفهوم رواياتى كه در اين باره وارد شده و به اعتقاد ما به صحّت و صواب نزديك تر است ، آن است كه نخستين نمازى كه بر بندگان واجب شده ، نماز ظهر است كه دو ركعت بوده و روايات در اين باره بسيار است و نيازى به ذكر آنها نيست ، زيرا اين مطلب در نزد برگزيدگان و حضرات معصومين (عليهم السلام) كه الگوى ما هستند روشن است.
نماز ظهر، همان صَلوة وُسْطى است :
1- و امّا اينكه آن همان صَلاةِ وُسْطى است ، در روايتى از امام باقر
(ع) در پاسخِ پرسش از فرمايش خداوند كه مى فرمايد :
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَالصَّلاةِ الْوُسْطى. (بقره ، 238)
- بر تمام نمازها و بخصوص بر نماز ميانه محافظت كنيد.
آمده كه فرمود : آن نماز ظهر است و در همان وقت خداوند نماز جمعه را واجب
فرمود ، در آن روز ، وقتى است كه هيچ بنده مسلمانى در آن لحظه از خداوند
خيرى را نمى خواهد مگر اينكه خدا به او عطا مى فرمايد.
2- و نيز از امام باقر (ع) روايت شده كه : زن حسن بن علىّ دستور داد
كه مُصْحَف و قرآنى بنويسند ، هنگامى كه نويسنده به آيه حافِظُوا عَلَى
الصَّلَواتِ وَ الصَّلوةِ الْوُسْطى رسيد حضرت امام حسن (ع) به او فرمود
:
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلوةِ الْوَسْطى وَ صَلوةِ الْعَصْرِ
، وَ قُومُوا لِلّهِ قانِيتنَ.
يعنى بر تمام نمازها و به خصوص نماز وسطى و نماز عصر محافظت كنيد و با
حالت فروتنى براى خدا قيام نموده و خدا را عبادت كنيد.
3- در حديث است كه امام صادق (ع) فرمود : بر تمام نمازها و بويژه بر نماز وسطى و نماز عصر محافظت نماييد و با حالت خضوع و فروتنى براى خدا قيام كنيد و خدا را عبادت كنيد.
4- همچنين از طريق اهل تسنّن وارد شده كه ابن عمر گفت : حفصه دختر عُمَر دستور داد كه مصحف و قرآنى براى او نوشته شود و به نويسنده گفت : وقتى به آيه نماز رسيدى ، به من نشان ده تا دستور دهم كه آن را به همان صورت كه از رسول خدا (ص) شنيده ام بنويسى ، وقتى وى آن را به او ارائه داد ، دستور داد كه بنويسد : بر همه نمازها و به خصوص بر نماز وُسْطى و نماز عصر محافظت نماييد و با حالت خضوع و فروتنى براى خدا قيام نموده و خدا را عبادت كنيد.
5- و ابو جعفر بن بابويه نيز در كتاب مَعانِى الاخبار در باب معناى
نماز وسطى مشابه اين حديث را از عايشه روايت نموده است.
(معانی الاخبار ، ص 331 ، ص 2 و 4)
6- و نيز عبداللّه بن سليمان بن اشعث سجستانى در جزء اوّل كتاب جمعُ
الْمَصاحِف شش حديث پيرامون اينكه اين آيه شريفه به همين صورت در مُصْحف
عايشه بوده و هشت حديث درباره اينكه آيه شريفه به همين صورت در مُصْحَف
حَفْصه و دو حديث درباره اينكه به همين صورت در مُصْحَف اُمِّ سَلَمه بوده
، ذكر كرده است.
بنابراين ، تعيين اينكه نماز وسطى همان نماز ظهر است از هر طريق فَريقَيْن
(شيعه و سنّى) روايت شده است.
8- همچنين شيخ بزرگوار محمّد بن على كراجكى در نامه اى كه به فرزند
خويش نوشته ، در رابطه با فضيلت نماز ظهر روز جمعه ذكر كرده (درست به همين
لفظ) كه : اى فرزند عزيزم ، براى نماز ظهرِ اين روز شرافت بزرگى است و
آن اوّلين نمازى است كه بر سرورمان رسول خدا (ص) واجب شده است.
و روايت شده كه آن همان نماز وُسْطى است كه خداوند متعال در امر به محافظت
بر تمام نمازها آن را به صورت جداگانه ذكر نموده و فرموده كه : حافِظُوا
عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلوةِ الْوُسْطى .
9- و كراجكى نيز حديثى را كه ما پيشتر به نقل از زراره از محمد بن مسلم ذكر نموديم ، روايت كرده است.
10- همچنين در يكى از كتابهاى اصول به نقل از ابى بصير آمده كه امام
صادق (ع) فرمود :
نماز وسطى همان نماز ظهر است و آن نخستين نمازى است كه خداوند بر پيامبر
گرامى اش (ص) نازل فرموده است.
11- و باز در نسخه قديمى و زيباى كتاب تفسير قرآن از صادِقَيْن (امام
صادق و باقر) (عليهماالسلام) كه هم اينك نيز در نزد ما موجود است ، چهار
حديث به چند طريق از امام باقر و صادق (عليهماالسلام) ديدم كه : نماز وسطى
همان نماز ظهر است.
و رسول خدا (ص) پيوسته مى فرمودند : بر همه نمازها و به خصوص بر نماز وسطى
محافظت نماييد.
12- همچنين در آن كتاب بعد از اين احاديث ، دو حديث ديگر نيز در اين باره ذكر نموده است.
13- افزون بر اين ، ابوجعفر محمّد بن بابويه در كتاب معانِى الاخبار نيز نظرش اين است كه : نماز وُسْطى ، همان نماز ظهر است و رواياتى از سوى طريقَيْن (شيعه و سنّى) در اين باره ذكر نموده است.
14- همچنين وى در كتاب مدينة العلم روايت كرده كه امام صادق (ع) فرمود : نماز وسطى همان نماز ظهر و نخستين نمازى است كه خداوند بر پيامبرش (ص) واجب فرموده است.
معناى وُسْطى :
1- شايد مراد از وُسْطى همان عُظمى و نماز بزرگ باشد ، چنانكه خداوند
متعال در جاى ديگر مى فرمايد :
وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ اءُمَّةً وَسَطاً.
(بقره ، 143) - و اينچنين خداوند شما را امّت بزرگى قرار داد.
2- ممكن است كه به معناى نماز ميانه باشد ، زيرا نماز ظهر ما بينِ دو نماز از نمازهاى روز (صبح و عصر) واقع است و نيز در ميانه و وسطِ ظهر قرار دارد.
در شگفتم كه چگونه تعظيم نماز ظهر و اينكه آن همان نماز وسطى است بر
بعضى مخفى مانده است ، با اينكه :
اوّلاً : همگان اتّفاق دارند كه آن اوّلين نمازى است كه واجب شده.
ثانيا ً: كه نماز جمعه اى كه واجب است در آن وقت واقع است.
ثالثاً : وقتى كه دعا در آن مستجاب مى شود در آن قرار دارد.
رابعاً : آن هنگام ، وقتِ گشوده شدن درهاى آسمان و وقتِ نماز اَوّابين
است.
خامساً : وجود اينكه در روايت نماز عصر بر آن عطف شده (لذا مسلّماً مقصود
از آن ، همان نماز پيش از نماز عصر يعنى نماز ظهر مى باشد.) و امور ديگر
از اين قبيل.
فلاح السائل
